Κυρώσεις ΗΠΑ στην Τουρκία: Πολιτικό μήνυμα αντίστοιχο με το εμπάργκο όπλων μετά την εισβολή στην Κύπρο

Θανάσης Αργυράκης 16-12-2020 19:18
Κυρώσεις ΗΠΑ στην Τουρκία: Πολιτικό μήνυμα αντίστοιχο με το εμπάργκο όπλων μετά την εισβολή στην Κύπρο
Τι εκτιμούν διεθνείς αναλυτές - Ο ρόλος Τραμπ στην προστασία του Ερντογάν και οι πιθανές συνέπειες των αμερικανικών αποφάσεων στα μεγαλεπήβολα σχέδια του σουλτάνου

Ως «βόμβα» έχει πέσει η ανακοίνωση των αμερικανικών κυρώσεων σε βάρος της Τουρκίας, αν κρίνει κανείς από το γεγονός ότι η ενέργεια των ΗΠΑ έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον κυβερνήσεων και αναλυτών διεθνώς, ενώ εμφανώς προβληματίζει και την ίδια την Αγκυρα, παρά τις όποιες μεγαλοστομίες της.

Κοινή πεποίθηση είναι ότι, αν και οι κυρώσεις άργησαν, θα πλήξουν την τουρκική οικονομία και την αμυντική βιομηχανία που αναπτύσσει τα τελευταία χρόνια συστηματικά η Τουρκία. Κι' αυτό, επειδή, η χώρα εισάγει πολύ μεγάλο μέρος του εξοπλισμού της από τις ΗΠΑ και τις Δυτικές πολεμικές βιομηχανίες, όπως επίσης ανταλλακτικά και «κομμάτια» οπλισμού.

Ταυτόχρονα, εκτιμάται ότι οι κυρώσεις των ΗΠΑ θα εξαναγκάσουν και πολλές Δυτικές χώρες, μεταξύ αυτών και τις ευρωπαϊκές, να περιορίσουν τις εξαγωγές οπλικών συστημάτων τους στην Τουρκία. Τουλάχιστον, όσων περιέχουν αμερικανικά εξαρτήματα.

Το σημαντικότερο, ωστόσο, θεωρούν αρκετοί αναλυτές, είναι το πολιτικό μήνυμα που εκπέμπεται κυρίως προς την Τουρκία για την επιθετική συμπεριφορά της, αλλά και σε όσους Δυτικούς και Ανατολικούς εταίρους της συνεργάζονται μαζί της.

Οσον αφορά τα αποτελέσματα που πιθανώς θα έχουν οι αμερικανικές κυρώσεις, τα συμπεράσματα διΐστανται. Αλλοι εκτιμούν ότι τελικώς ο Ερντογάν θα υποχωρήσει, ενώ δεν είναι λίγοι και εκείνοι οι οποίοι πιστεύουν ότι θα προχωρήσει στην επιχειρησιακή ανάπτυξη των ρωσικών αντιαεροπορικών πυραυλικών συστημάτων, S-400, με αποτέλεσμα την περαιτέρω χειροτέρευση στις σχέσεις της Τουρκίας με τις ΗΠΑ και τη Δύση.

Ωστόσο, άπαντες επισημαίνουν ότι ο απερχόμενος πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τράμπ, θα επιχειρήσει να μετριάσει τις συνέπειες των κυρώσεων, λόγω των «φιλικών», όπως ο ίδιος έχει πει, σχέσεών του με τον Ταγίπ Ερντογάν.

Παραπέμπουν, δε, στο «ξέπλυμα» που έκανε στην Τουρκία ο Ν.Τράμπ, με αφορμή την σκανδαλώδη υπόθεση της τουρκικής HalkBank, όπου εμπλέκονταν πρόσωπα του στενού περιβάλλοντος Ερντογάν, ενώ η Τράπεζα είχε μετατραπεί σε «πλυντήριο» χρήματος του Ιράν.

Παρλά ταύτα, δεν θεωρούν ότι ο επόμενος πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζο Μπάϊντεν, θα ακολουθήσει μια σκληρότερη γραμμή ως προς την Τουρκία.

Πρώτη φορά κυρώσεις CAATSA

Να σημειωθεί πως είναι η πρώτη φορά που οι Ηνωμένες Πολιτείες επιβάλλουν κυρώσεις CAATSA σε μέλος του ΝΑΤΟ.

Μάλιστα, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτεμπεργκ, γνωστός για την «συμπάθεια» που επιδεικνύει συχνά προς την Αγκυρα, κάλεσε τους «συμάχους» να επιλύσουν τη διαφορά τους, ενώ σημείωσε: «Λυπάμαι που βρισκόμαστε σε μια κατάσταση, που σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ είναι υποχρεωμένοι να επιβάλλουν κυρώσεις ο ένας στον άλλο».

Το 2018, η Τουρκία είχε βρεθεί και πάλι στο στόχαστρο των αμερικανικών κυρώσεων. Τότε, ο λόγος ήταν ότι η Αγκυρα αρνείτο να απελευθερώσει τον Αμερικανό πάστορα Άντριου Μπράνσον, ο οποίος κατηγορείτο για συμμετοχή στο αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016.

Ενδιαφέρον είναι ότι την ίδια περίοδο, η Τουρκία κρατούσε δύο Ελληνες στρατιωτικούς, οι οποίοι είχαν «συλληφθεί» στον Εβρο, όταν εισήλθαν, πιθανώς κατά λάθος, σε τουρκικό έδαφος.

Επρόκειτο για μια καταφανώς προκλητική κίνηση της Τουρκίας, αφού, ειδικά στον Εβρο, επανειλημμένως σημειώνονται τέτοια «λάθη» με Ελληνες και Τούρκους στρατιωτικούς, αλλά συνήθως λύνονταν με επιτόπου συνεννοήσεις.

Περίπου την ίδια περίοδο που απελευθερώθηκε ο Μπράνσον, αφέθησαν ελεύθεροι και οι δύο Ελληνες στρατιωτικοί, κατόπιν συνεννοήσεων, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, των ελληνικού και τουρκικού υπουργείων Εξωτερικών, με την καθοριστική συμβολή της ελληνικής πρεσβείας στην Αγκυρα.

Εμπάργκο για την Κύπρο

Δεν λείπουν, πάντως, και εκείνοι, οι οποίοι πιστεύουν ότι οι κυρώσεις σημειολογικά εχουν αντίστοιχη σημασία με το εμπάργκο όπλων των ΗΠΑ προς την Τουρκία, μετά τον «Αττίλα», το 1974, στην Κύπρο.

Χαρακτηριστικά, ο Κεμάλ Κιριτσί (Kemal Kirisci), αναλυτής του Ινστιτούτου, Brookings (Center on the United States and Europe's Turkey), στην Ουάσιγκτον, είπε στην ισραηλινή εφημερίδα, Jerusalem Post:

«Τις θεωρώ τόσο σημαντικές όσο και το εμπάργκο πωλήσεων όπλων που επιβλήθηκε στην Τουρκία μετά την επέμβαση στην Κύπρο το 1974.

Αυτό συνέβη, βέβαια, κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Σε μια εποχή που η Τουρκία εθεωρείτο μέρος της Δύσης. Σήμερα, η ηγεσία της Τουρκίας έχει πολύ διαφορετική αντίληψη για τις σχέσεις της με τη Δύση, ενώ και η Δύση είναι πολυκερματισμένη».

Κατά τον ίδιον, ωστόσο, «οι κυρώσεις και άργησαν και είναι περιορισμένες, λόγω της ειδικής σχέσης του Τράμπ με τον Ερντογάν».

Ο αναλυτής υποστηρίζει, ακόμα, ότι «η Τουρκία φαίνεται αποφασισμένη να μην κάνει πίσω, και να συνεχίσει την ανάπτυξη των S400». Σε αυτή την περίπτωση, εκτιμά, «η ένταση μεταξύ των δύο πλευρών θα συνεχίσει να αυξάνεται».

Αντίθετα, ο Τούρκος οικονομολόγος, Αττίλα Γεσιλάντα (Atilla Yesilada), μιλώντας σε ισραηλινό ΜΜΕ, εξέφρασε την άποψη ότι, τελικώς, ο Τούρκος πρόεδρος θα συνεργαστεί με τις ΗΠΑ, και δεν θα ενεργοποιήσει τα ρωσικά οπλικά συστήματα, προκειμένου να μειώσει τις οικονομικές «ζημιές» που θα προκαλέσουν οι κυρώσεις.

«Στο τέλος, ο Ερντογάν θα υποχωρήσει σε κάποιες δυτικές απαιτήσεις», υποστηρίζει ο ίδιος, λέγοντας πως, κατά την άποψή του, η Δύση, με τις κυρώσεις, δεν θέλει να τιμωρήσει την Τουρκία, αλλά, απλά, «επιθυμεί απλώς διαφορετική συμπεριφορά» εκ μέρους της Αγκυρας.

Εκτιμά, ωστόσο, ότι οι κυρώσεις θα πλήξουν την ήδη δοκιμαζόμενη τουρκική οικονομία: «Ακόμη και η φήμη ή οι απειλές κυρώσεων -είπε- είναι συνήθως αρκετές για να τρομάξουν, όχι μόνο ξένους επενδυτές και τους πιστωτές μας, αλλά και τους εγχώριους επενδυτές που ενδέχεται να αποσύρουν τις καταθέσεις τους από τις Τράπεζες».

Από τη μεριά του, ο διευθυντής του Τουρκικού Προγράμματος στο Ιδρυμα, «Foundation for Defense of Democracies», και πρώην μέλος του τουρκικού Κοινοβουλίου, Αϊκάν Ερντεμίρ (Aykan Erdemir), μιλώντας στην Jerusalem Post, ανέφερε ότι «οι κυρώσεις στη Διεύθυνση Αμυντικής Βιομηχανίας της Τουρκίας, μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά τις εξαγωγές και εισαγωγές στρατιωτικού υλικού της Τουρκίας».

Παρ' ότι, όπως είπε, η Άγκυρα, χάρις στον Τράμπ, απέφυγε τις κυρώσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα της (υπόθεση HalkBank), «οι επενδυτές, παγκοσμίως, θα θεωρήσουν τις κυρώσεις της CAATSA ως ένα ακόμη σημάδι του αυξανόμενου πολιτικού κινδύνου της Τουρκίας και είναι πιθανό να συνεχίσουν την έξοδό τους από τουρκικά ομόλογα και μετοχές».

Πλήγμα στην πολεμική βιομηχανία;

Κατά την γερμανική εφημερίδα, Süddeutsche Zeitung, «οι κυρώσεις θα ταράξουν αισθητά την ανάπτυξη της τουρκικής βιομηχανίας όπλων που βρίσκεται υπό την άμεση εποπτεία του Ερντογάν».

Η «Διεύθυνση Αμυντική Βιομηχανίας», αναφέρει, η οποία είναι αρμόδια για την ανάπτυξη του τομέα των εξοπλισμών έχει χαρακτήρα υπουργείου υπαγόμενου απευθείας στον Ερντογάν.

Στο στόχαστρο των αμερικανικών κυρώσεων βρίσκονται ο πρόεδρος της Διεύθυνσης, Ισμαήλ Ντεμίρ (Ismail Demir), και τρία στελέχη της. Μεταξύ των άλλων, προβλέπεται απαγόρευση εισόδου στις ΗΠΑ, δέσμευση περιουσιακών τους στοιχείων στις ΗΠΑ, καθώς και απαγορεύσεις στην παράδοση αμερικανικών εξαρτημάτων για εξοπλισμούς.

Μπορεί, λοιπόν, σήμερα, η Τουρκία, μετά την εξαγγελία των κυρώσεων, να υποστηρίζει ότι τα αμερικανικά μέτρα δεν θα πλήξουν την πολεμική βιομηχανία της, και ότι η ίδια μπορεί να είναι «αυτάρκης» σε αμυντικό υλικό, ωστόσο, όπως επισημαίνει η εφημερίδα, η πραγματικότητα είναι διαφορετική.

«Η αυτάρκεια μιας εθνικής βιομηχανίας όπλων αποτελεί έργο που διαρκεί δεκαετίες», ενώ, «ακόμα και τώρα, σημαντικά τμήματα των τουρκικών όπλων εισάγονται. Κι' αυτό θα συνεχιστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα».

Η απαγόρευση εξαγωγής της αμερικανικής στρατιωτικής τεχνολογίας είναι πιθανό να διαταράξει τις υψηλές φιλοδοξίες της Άγκυρας, που κατά την εφημερίδα είναι να γίνει η Τουρκία αυτάρκης σε οπλικά συστήματα και ανεξάρτητη από τις ξένες εταιρείες όπλων, καθώς και να πουλάει τα δικά της, σχετικά φθηνά, όπλα της στις λιγότερο πλούσιες χώρες.

Ηδη, παρατηρεί η Süddeutsche Zeitung, «ο αριθμός των τουρκικών εργοστασίων όπλων αυξάνεται σταθερά και, μετά τους πολέμους στη Συρία, τη Λιβύη και το Ναγκόρνο Καραμπάχ, τα τουρκικά drones αντιμετωπίζονται ως σημαντικά, αν όχι αποφασιστικά, για την έκβαση των πολέμων».

Ταυτόχρονα, «ο κατάλογος των πιθανών αγοραστών μεγαλώνει: Ουκρανία, Σερβία και Καζακστάν, για παράδειγμα, θέλουν να αγοράσουν drones από την Τουρκία, ενώ το Πακιστάν έχει παραγγείλει πολεμικά πλοία».

Ωστόσο, τονίζει η γερμανική εφημερίδα, «σημαντικά εξαρτήματα για τα τουρκικά όπλα εισάγονται, καθώς δεν είναι δυνατόν να τα κατασκευάσουν στη χώρα.

Η ανάπτυξη τομέων, όπως η κατασκευή κινητήρων τανκς, αεροσκαφών και drones δεν προχωρά με γρήγορα βήματα, ενώ και σημαντικά εξαρτήματα των drones, ειδικά τα οπτικά, εισάγονται».

Εκτός αυτού, «οι κυρώσεις των ΗΠΑ, οι οποίες απαγορεύουν την εξαγωγή στρατιωτικού εξοπλισμού και εξαρτημάτων, θα μπορούσαν να δυσκολέψουν και τη συνεργασία της Τουρκίας με τους Ευρωπαίους προμηθευτές της». Πόσο μάλλον, αφού «και τα γερμανικά, ιταλικά και βελγικά όπλα έχουν συχνά εξαρτήματα που προέρχονται από τις ΗΠΑ».

Ο παράγων Τράμπ

Απαντες οι αναλυτές, τέλος, εστιάζουν στον Τράμπ ως ανασταλτικό παράγοντα για την επιβολή των κυρώσεων σε βάρος της Τουρκίας.

«Υπάρχει ένα στοιχείο προσωπικής σχέσης με τον Ερντογάν, που ο Τράμπ θέλει να διατηρήσει», λέει ο Ράϊαν Μπόλ (Ryan Bohl), αναλυτής για θέματα Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής στο Stratfor, σημειώνοντας ότι ο Τράμπ προσπαθεί να περιορίσει τη σοβαρότητα των κυρώσεων για να διατηρήσει καλές σχέσεις με την Άγκυρα.

Από τη μεριά του, ο Αϊκάν Ερντεμίρ, επίσης σημειώνει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος, ο οποίος διατηρεί στενή σχέση με τον Ερντογάν, έχει προστατεύσει τον Τούρκο πρόεδρο από τις κυρώσεις CAATSA για σχεδόν δύο χρόνια.

Την περασμένη εβδομάδα, ωστόσο, τόσο η Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και η Γερουσία ενέκριναν το νομοσχέδιο Εθνικής Αμυνας (NDAA) με πλειοψηφία, καθιστώντας υποχρεωτικές τις κυρώσεις CAATSA εναντίον της Τουρκίας εντός 30 ημερών από την υπογραφή του νόμου.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Copyright © 2019 LawAndOrder.gr

iblogo