• Άρθρα
  • Ετικέτες
  • Αρθρογράφοι

Χρήσιμες οι συμφωνίες, αλλά θα τις αξιοποιήσουμε;

lawandorder.gr 15-10-2021 22:10 Τελευταία ενημέρωση: 15-10-2021 22:11
Χρήσιμες οι συμφωνίες, αλλά θα τις αξιοποιήσουμε;
Γράφει ο Γιάννης Βαληνάκης*

Μετά την ελληνογαλλική αμυντική συμμαχία έρχεται να προστεθεί μια νέα και σημαντική εθνική επιτυχία με την υπογραφή μιας (όχι πάντως ακριβώς) αντίστοιχης συμφωνίας με τις ΗΠΑ.

Δημιουργείται έτσι ένα ισχυρό αποτρεπτικό τείχος απέναντι στα ακραία σενάρια τουρκικής επιθετικότητας (δηλαδή σε «ένοπλη επίθεση»).

Δυστυχώς όμως καμιά συμφωνία δεν φαίνεται από μόνη της ικανή να καθηλώσει την πολεμοχαρή επιθετικότητα της Αγκύρας. Ούτε και να υποκαταστήσει εθνικές ελλείψεις σε σαφείς στόχους, στρατηγική και αποφασιστική υπεράσπιση επί του πεδίου των ήδη συμφωνηθέντων.

Η νέα συμφωνία με τις ΗΠΑ είναι ένα κρίσιμο στρατηγικό βήμα μπροστά. Περιλαμβάνει ουσιαστικά μια αρκετά ασαφή δέσμευση του αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Αντονι Μπλίνκεν για αμυντική συνδρομή των ΗΠΑ έναντι ελληνικής μακροπρόθεσμης παραχώρησης παλαιών και νέων στρατιωτικών εγκαταστάσεων.

Πέρα από την αναντικατάστατη Σούδα και τις μικρότερες διευκολύνσεις στη Θεσσαλία, προστίθεται συμβολικά η στρατηγική παρουσία των ΗΠΑ στην Αλεξανδρούπολη. Αγνωστη παραμένει όμως η έκβαση του ελληνικού αιτήματος για συμπερίληψη και στρατηγικών τοποθεσιών ελληνοτουρκικού ενδιαφέροντος (π.χ. Σκύρος) και όχι στενά αμερικανονατοϊκού.

Η αμυντική συμφωνία με τις ΗΠΑ υπολείπεται σημαντικά της στρατηγικής σχέσης που επιτεύχθηκε με το Παρίσι, αφού η γαλλική δέσμευση γέρνει σαφέστερα υπέρ των ελληνικών θέσεων.

Επιπλέον, αν και η συνολική ισχύς της Ουάσιγκτον είναι πολλαπλάσια, η παραδοσιακή αμερικανική στάση ίσων αποστάσεων μεταξύ θύτη και θύματος στα ελληνοτουρκικά δεν αφήνει περιθώρια για πανηγυρισμούς.

Ενώ π.χ. η τουρκική απόβαση στα Ιμια ήταν σαφώς μια ένοπλη επίθεση κατά της ελληνικής επικράτειας, η Ουάσιγκτον δεν στήριξε το θύμα της επίθεσης, αλλά τον θύτη, ευνοώντας έτσι τη δημιουργία μιας οιονεί ουδέτερης ζώνης (no ships, no flags, no troops).

Θεωρητικά υφίστανται σήμερα οι διαχρονικά βέλτιστες προϋποθέσεις για μια αξιοποιήσιμη στροφή των ΗΠΑ υπέρ της χώρας μας.

Η Τουρκία συνεργάζεται στενά με τη Ρωσία αψηφώντας αμερικανικές πιέσεις και κυρώσεις και δεν εμπνέει πλέον εμπιστοσύνη ως νατοϊκός σύμμαχος. Με επικεφαλής έναν υπερφίαλο ηγέτη που περιφρονεί όλες τις δυτικές αξίες, ανοιχτά επιζητεί μια «νέα παγκόσμια τάξη» για να αντικαταστήσει την αμερικανική/δυτική.

Οι ΗΠΑ διακηρύσσουν εξάλλου την ευαισθησία τους στη δημοκρατία και στα ανθρώπινα δικαιώματα και το Κογκρέσο φαίνεται αποφασισμένο για επιβολή κυρώσεων. Ωστόσο τα μηνύματα που εκπέμπονται από την Ουάσιγκτον παραπέμπουν προς άλλη κατεύθυνση. «Πολύτιμο σύμμαχο» χαρακτήρισε την Τουρκία ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών και λογικά θα κάνει σχεδόν τα πάντα για να μην τη χαρίσει στη Ρωσία και το αναδυόμενο αντιδυτικό στρατόπεδο.

Συμπερασματικά, για να αξιοποιηθούν πραγματικά οι νέες αμυντικές συμφωνίες, πρέπει:

Πρώτον, να μην αεροβατούμε πιστεύοντας ότι άλλοι θα θυσιαστούν για χάρη μας ή ότι καλύπτονται όλες οι τουρκικές προκλήσεις.

Δεύτερον, να ενταχθούν πολλαπλασιαστικά σε μια νέα εθνική στρατηγική. Σε αντίθετη περίπτωση κινδυνεύουν να μείνουν συμβολικά «καδραρισμένες στον τοίχο», όπως φαίνεται να έγινε με τις συμφωνίες αμυντικής συνδρομής με τα Εμιράτα και οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο.

Η πρώτη παραμένει άγνωστη και ανεκμετάλλευτη - χωρίς καν μια προσγείωση εμιρατινού αεροσκάφους σε αεροδρόμιο «αποστρατικοποιημένου» νησιού. Η δεύτερη έμεινε επικίνδυνα «στη μέση», και όσες φορές κληθήκαμε να την υπερασπιστούμε επί του πεδίου, υποχωρήσαμε.

Τελικά ποια είναι τα εθνικά σύνορα και όρια που με «ισχυρές συμμαχίες», «πανέτοιμοι» και «με αποφασιστικότητα» θα υπερασπιστούμε, όταν επιπλέον αποκηρύσσουμε επίσημα τον χάρτη της Σεβίλλης και παραμένουμε εκκωφαντικά άφωνοι σε σχέση με την ΑΟΖ που βάσει του Δικαίου της θάλασσας δικαιούμαστε και διεκδικούμε;

(*) Ο Γιάννης Βαληνάκης είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και πρώην υφυπουργός Εξωτερικών

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Copyright © 2019 LawAndOrder.gr

iblogo