• Άρθρα
  • Ετικέτες
  • Αρθρογράφοι

Η τουρκική επεμβατική πολιτική στην Αφρική επιβεβαιώνει τον αποσταθεροποιητικό της ρόλο

Ιάσονας Αλεξάνδρου 16-07-2021 17:57
Η τουρκική επεμβατική πολιτική στην Αφρική επιβεβαιώνει τον αποσταθεροποιητικό της ρόλο
Η προσπάθεια εξάπλωσης της τουρκικής επιρροής στην Υποσαχάρια και Δυτική Αφρική τοποθετείται χρονικά πίσω στο 2002 και στην αναρρίχηση στην εξουσία του AKP

Η Τουρκία έχει αποδείξει έμπρακτα ότι φιλοδοξεί να επεμβαίνει σε περιοχές στις οποίες επικρατεί πολιτική αστάθεια ή οικονομικός μαρασμός εμφανίζοντας εαυτήν ως τον «από μηχανής Θεό», με τη Συρία, το Ιράκ και τη Λιβύη ν’ αποτελούν τα τελευταία θύματα του επεμβατισμού της. Η αλήθεια είναι ότι η στάση της αυτή μάλλον παραπέμπει σε «γεωπολιτική ύαινα», η οποία επωφελείται από τους αλληλοσπαραγμούς και τις εμφύλιες συγκρούσεις, αφήνοντας εν συνεχεία έντονα το πολιτικό, θρησκευτικό και οικονομικό της αποτύπωμα στις καθημαγμένες χώρες.

Η αναθεωρητική της πολιτική που έχει και ως βασικό πυλώνα αλλά και μέθοδο διείσδυσης την μουσουλμανική θρησκεία, βρήκε πρόσφορο έδαφος στην επέκτασή της πέραν της γεωγραφικώς νοούμενης Μέσης Ανατολής και Ανατολικής Μεσογείου, πατώντας πλέον πόδι στην Υποσαχάρια (Sahel) και τη Δυτική Αφρική. Μια φτωχή περιοχή με πλούσιους όμως ενεργειακούς πόρους, υπέδαφος και ορυκτά μεταλλεύματα, η οποία στο μέλλον θα αποτελέσει σύμφωνα με πολλούς αναλυτές πεδίο αντιπαράθεσης των μεγάλων πολιτικών δρώντων και όχι μόνο, είτε λόγω της σύγκρουσης των συμφερόντων τους, είτε λόγω της κλιματικής αλλαγής που θα επιτείνει την ήδη έντονη έλλειψη υλικών πόρων διαβίωσης, εξωθώντας τεράστια κύματα μετανάστευσης προς το Βορρά, δηλαδή την Ευρώπη. Με όχημα τη μουσουλμανική θρησκεία λοιπόν, και έχοντας ήδη εξασφαλίσει την αφοσίωση της Σομαλίας ύστερα από τον πακτωλό χρημάτων, που ο Ερντογάν αποστερώντας από την ασθμαίνουσα τουρκική οικονομία επένδυσε σε μεγαλεπήβολα projects, ακολούθησε η σειρά της Λιβύης. Μια χώρα που έσπευσε να καταστήσει ως πύλη εισόδου στην Αφρική και στην οποία παρά τα ραπίσματα τόσο από την ΕΕ όσο από τις ΗΠΑ για την αποχώρηση όλων των μισθοφορικών στρατευμάτων από αυτήν στο πλαίσιο επιβολής μορατόριουμ, προκειμένου να βαδίσει απερίσπαστη προς τις εκλογές της νέας λιβυκής κυβέρνησης, η Τουρκία διαφαίνεται ότι δεν θα εγκαταλείψει εύκολα.

Η προσπάθεια εξάπλωσης της τουρκικής επιρροής στην Υποσαχάρια και Δυτική Αφρική τοποθετείται χρονικά πίσω στο 2002 και στην αναρρίχηση στην εξουσία του AKP. Τα τελευταία χρόνια όμως και ιδίως μετά το 2015 η τουρκική διπλωματία έχει προχωρήσει σε πλήθος αμυντικών συμφωνιών με κράτη όπως η Μαυριτανία, η Γκάμπια, η Ακτή Ελεφαντοστού, το Σουδάν, η Γουινέα και η Νιγηρία1. Τον περασμένο Ιούλιο μάλιστα, υπογράφηκε αμυντική συμφωνία μεταξύ Τουρκίας και Δημοκρατίας του Νίγηρα με αρκετές αναφορές να κάνουν λόγο για πιθανή ανέγερση τουρκικής βάσης, η οποία θα μετριάσει πιθανώς ένα πολιτικό φιάσκο που θα υποστεί η Τουρκία με την αποχώρηση των μισθοφορικών στρατευμάτων της από τη Λιβύη. Πέραν από τις επίσημες συμφωνίες όμως, βρίθουν οι κατηγορίες έναντι της Τουρκίας για διοχέτευση όπλων και χρημάτων σε παραστρατιωτικές οργανώσεις οι οποίες συνδέονται με την τρομοκρατία και επιτείνουν τις συγκρούσεις και την πολιτική αναταραχή. Ο ίδιος ο Adnan Tanrıverdi, πρώην στρατιωτικός και ιδιοκτήτης της SADAT, της μεγαλύτερης τουρκικής ιδιωτικής εταιρείας παροχής στρατιωτικών και αστυνομικών υπηρεσιών με δραστηριότητες σχεδόν σε όλες τις χώρες του Sahel, είχε απερίφραστα παραδεχθεί ότι η Τουρκία θα πρέπει να υποστηρίζει οργανώσεις έναντι κρατών – τρομοκρατών όπως αποκάλεσε την Κεντροαφρικανική δημοκρατία, το Μάλι και τη Νιγηρία.

Το Συριακό Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ανέφερε σε έκθεσή του τον Φεβρουάριο του περασμένου έτους ότι περισσότεροι από 4.500 μισθοφόροι που βρίσκονται στη Λιβύη, χρηματοδοτήθηκαν και εκπαιδεύθηκαν στην Τουρκία. Επιπλέον η γενναία ενίσχυση την οποία σύμφωνα με πληροφορίες, παρέχει η Τουρκία στην τρομοκρατική οργάνωση «Ισλαμικό Κράτος στο Βορειοδυτικό Μάλι» υπό την αρχηγία του Abdel Hakim Sahraoui, επιδείνωσε την υφέρπουσα ένταση και την αστάθεια στην περιοχή και ώθησε το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών να δώσει το πράσινο φως για την Επιχείρηση Serval υπό την αιγίδα της Γαλλίας που είναι ακόμη ενεργή2. Επιπλέον, τον Απρίλιο του 2020 ο Ερντογάν υποδέχθηκε 10 ηγέτες της νομαδικής φυλής Touareg στο πλαίσιο της προσέγγισης μιας φυλής που αποτελεί σημαντικό μοχλό επιρροής αλλά και εκβιασμού σε χώρες όπως η Λιβύη, το Μάλι και η Αλγερία.

Η στρατηγική περικύκλωσης του αραβικού κόσμου και κυρίως του άσπονδου εχθρού της Τουρκίας (της Αιγύπτου) που επιχειρείται από την προσέγγιση των Υποσαχάριων χώρων, έχει σκοπό την αποστέρηση του στρατηγικού βάθους της σημαντικότερης αραβικής χώρας της Αφρικής και το «σύρσιμο» της σε διαπραγματεύσεις, πιθανώς και επί τη βάσει της οριοθέτησης των μεταξύ τους θαλασσίων ζωνών, ακυρώνοντας ή βάζοντας σε δεύτερη μοίρα το ελληνοαιγυπτιακό μνημόνιο. Η αλήθεια είναι ότι μια τέτοια εξέλιξη συνδυαζόμενη με την αποπομπή του Αιγύπτιου Προέδρου Αλ-Σίσι θα ωφελούσε ιδιαίτερα την Τουρκία και τον σκιώδη εταίρο της στη χώρα των Φαραώ, τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, η οποία όμως μέχρι στιγμής τουλάχιστον, συγκεντρώνει πολύ λίγες πιθανότητες, δεδομένου των εχθρικών σχέσεων που διατηρούν εδώ και καιρό οι δύο χώρες.

Η διείσδυση όμως της Τουρκίας στην «Μαύρη Ήπειρο» της αποφέρει και οικονομικά οφέλη, καθόσον με όπλο την κοινή θρησκεία του Ισλάμ, που είναι η κρατούσα σε πολλές από τις χώρες ιδίως της Υποσαχάριας και της Δυτικής Αφρικής, διατηρεί το προβάδισμα έναντι των δυτικών χωρών και της Κίνας, οι οποίες στο μυαλό των Αφρικανών, έχουν ταυτιστεί με τη μαύρη περίοδο της αποικιοκρατίας. Οι Τούρκοι λοιπόν προσπαθούν μεθοδικά να απλώσουν τις ρίζες τους επιτείνοντας ταυτόχρονα την πολιτική αναστάτωση, επιβεβαιώνοντας για μία ακόμη φορά το ρόλο του διεθνή ταραξία, που εύλογα και δικαιολογημένα της έχει αποδώσει η διεθνής κοινότητα.

Το αποτύπωμά της επί των χωρών αυτών είναι εμφανές ακόμα και «δια γυμνού οφθαλμού», λόγω της έξαρσης βίας που συνοδεύει η «ανθρωπιστική» προσέγγιση της Τουρκίας. Παρατηρώντας λοιπόν τα σχετικά στοιχεία διαπιστώνει κανείς με έκπληξη την άνοδο της βίας από το 2018 και εντεύθεν με πάνω από 4.000 θανάτους που σχετίζονται με τρομοκρατία στο δυτικό Sahel μόνο για το 20193. Φυσικά τα νούμερα δεν εκπλήσσουν αυτούς που πίσω από τα αδιάψευστα στοιχεία συνδυάζουν την συνεχώς αυξανόμενη τουρκική παρουσία στην περιοχή. Μια παρουσία που επιδεινώνει τα πάθη και τις εντάσεις μέσα και από τη διδασκαλία του ριζοσπαστικού Ισλάμ, που οι θρησκευτικές δομές οι οποίες έχουν εγκατασταθεί με τη χορηγία της Άγκυρας φροντίζουν να διαχέουν. Ο θρησκευτικός φανατισμός έχει κάνει για τα καλά την εμφάνισή του στην Αφρική με ευθύνη της Τουρκίας, απειλώντας να πάρει τα ηνία από τη Μέση Ανατολή στον θρησκευτικό πόλεμο των Μουσουλμάνων με τους «αλλόθρησκους», όπως εύστοχα είχε αναφερθεί σε δημοσίευμα του BBC τον περασμένο Δεκέμβριο4.

Για μία ακόμη φορά και με τις δήθεν «ανθρωπιστικές» της παρεμβάσεις, η Τουρκία προσυπογράφει απόλυτα τον τίτλο του αποσταθεροποιητικού παράγοντα, αφήνοντας με μελανά γράμματα το στίγμα της, που σαν σκιά εκτείνεται πλέον τόσο στη Βόρεια όσο στη Δυτική και στην Υποσαχάρια Αφρική. Η διεθνής κοινότητα και ακόμα και αυτοί που θέλουν να εθελοτυφλούν, καθίσταται πλέον κοινωνός της υψηλής στρατηγικής της Τουρκίας η οποία παρεμβαίνει αδιακρίτως στο εσωτερικό κυρίαρχων κρατών, ρίχνει λάδι στη φωτιά συντηρώντας τις πολιτικές εντάσεις και γιγαντώνει το «τέρας» της τρομοκρατίας είτε μέσω οργανώσεων όπως η Al Shabab και η Boko Haram, είτε μέσω εταιρειών παροχής στρατιωτικών υπηρεσιών όπως η SADAT.

Η τουρκική παρουσία στην «μαύρη ήπειρο» όμως αφήνει ένα εξίσου μελανό αποτύπωμα, και ειδικά στις χώρες που αυτή είναι πιο έντονη, καθώς όπως φαίνεται και από τα επίσημα στοιχεία του Διεθνή Οργανισμού Μετανάστευσης, αυτές είναι οι χώρες που αποτελούν τους κύριους τροφοδότες των μεταναστευτικών ροών προς τις χώρες της Νότιας Ευρώπης. Με απλά λόγια, οι χώρες που πρωτοστατούν είναι «συμπτωματικά» και εκείνες που φιλοξενούν στα εδάφη τους σημαντικές τουρκικές βάσεις όπως το Σουδάν με σχεδόν 735.000 μετανάστες, η Σομαλία με 905.000 και το Μάλι με 165.000 μόνο για το 20195. Τα στοιχεία αυτά αποτελούν μια ακόμη αδιάψευστη απόδειξη των συνεπειών της «υψηλής στρατηγικής» της Άγκυρας.

Είναι πλέον σαφές ότι η Τουρκία έχει πάρει τις αποφάσεις της ... «Ο κύβος ερρίφθη» και τα προσωρινά κέρδη του γεωπολιτικού τουρκικού τζόγου είναι και εμφανή και πάρα πολύ ανησυχητικά ... Το θέμα είναι τι γίνεται από εδώ και πέρα, ιδίως για τη Διεθνή Κοινότητα. Θα αφεθεί ή θα οριοθετηθεί η Τουρκία; Ιδού η απορία!

Σημ:

  1. https://epc.ae/topic/turkeys-expansion-in-the-sahel-the-sahara-and-west-africa-motivations-and-ramifications
  2. https://epc.ae/topic/turkeys-expansion-in-the-sahel-the-sahara-and-west-africa-motivations-and-ramifications
  3. https://www.bbc.com/news/world-africa-51061229
  4. https://www.bbc.com/news/world-africa-55147863
  5. https://migrationdataportal.org/?i=refug_origin&t=2019 

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Copyright © 2019 LawAndOrder.gr

iblogo