• Άρθρα
  • Ετικέτες
  • Αρθρογράφοι

Τα ελληνικά θαλάσσια σύνορα και η Τουρκία 

Μιχάλης Λ. Μυριάνθης 11-06-2021 10:12
Τα ελληνικά θαλάσσια σύνορα και η Τουρκία 
Η οριοθέτηση ΑΟΖ των πέντε όμορων, πλην Ιταλίας κρατών, με την Ελλάδα επηρεάζεται αν όχι εξαρτάται άμεσα ή έμμεσα από την Τουρκία

Η Ελλάδα έχει την ιδιαιτερότητα, να έχει θαλάσσια σύνορα με έξι όμορα κράτη (Αλβανία, Ιταλία, Λιβύη, Αίγυπτο, Κύπρο και Τουρκία). Τα ελληνικά χωρικά ύδατα προσδιορίστηκαν το 1936 με τον Α.Ν.230/1936. Με την Ιταλία οριοθετήθηκε η υφαλοκρηπίδα, το 1977 και η ΑΟΖ το 2020, οπότε οριοθετήθηκε ΑΟΖ και με την Αίγυπτο.

Για λόγους, που μόνο οι ελληνικές υπηρεσίες γνωρίζουν, δεν έχουν δηλωθεί και διεκδικηθεί διεθνώς, με κατάθεση στον ΟΗΕ (σε αντίθεση με την Τουρκία), οι συντεταγμένες της ελληνικής υφαλοκρηπίδος στην ανατολική Μεσόγειο.

Βεβαίως η υφαλοκρηπίδα υπάρχει δικαιωματικά για κάθε κράτος και είναι μοναδική. Είτε ασκεί τα δικαιώματα της επ’ αυτής , είτε όχι, δεν δικαιούται τρίτος να τα σφετεριστεί. Αυτή την αρχή εφαρμόζει διαχρονικά η Ελληνική διπλωματία, παραβλέποντας όμως πως η Τουρκία, δεν έχει επικυρώσει την UNCLOS, επομένως δεν αναγνωρίζει υφαλοκρηπίδα στα ελληνικά νησιά, εξ ου και το Τούρκο-Λιβυκό Μνημόνιο, αναφορικά με την υφαλοκρηπίδα της Κρήτης.

Η οριοθέτησή είναι αναγκαία προϋπόθεση για την κατοχύρωση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδος στην ΑΟΖ και στην υφαλοκρηπίδα, ώστε να μπορέσουν να ασκηθούν με «όλη τους την ένταση», όπως υποστηρίζει ο πρώην ΥΠΕΞ Ευάγγελος Βενιζέλος καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι «η μακρά καθυστέρηση στο ζήτημα αυτό έχει αφήσει αδρανή τα κυριαρχικά μας δικαιώματα».

Στο Αιγαίο εκκρεμεί από τις αρχές του 1970 η διμερής οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας με την Τουρκία διότι επηρεάζεται αφ’ ενός από το υπό Ελληνική αναθεώρηση εύρος της αιγιαλίτιδας ζώνης μετά την επικύρωση της UNCLOS και αφ’ ετέρου από την κυριότητα ορισμένων νήσων, βραχονησίδων και σχηματισμών που πριν από 25 χρόνια ξεκίνησε να διεκδικεί η Τουρκία με την θεωρία των «γκρίζων ζωνών».

Στο Ιόνιο, με τον Ν.4716/2020, οριοθετήθηκε ΑΟΖ με την Ιταλία, ενώ εκκρεμεί αντίστοιχη με την Αλβανία, που εφαρμόζει παρελκυστική τακτική, πιθανότατα με παρακίνηση της Τουρκίας. Με την Λιβύη υπάρχει η εκκρεμότητά των νομικά ασύστατων Τούρκο-Λιβυκών μνημονίων του 2019. Η Τουρκία επηρεάζει και την Αίγυπτο, που δεν δέχτηκε να οριοθετήσει ΑΟΖ με την Ελλάδα, ανατολικότερα του 28ου μεσημβρινού που περνάει από την Ρόδο, αφήνοντας εκτός οριοθεσίας το σύμπλεγμα του Καστελορίζου.

Στο Ιόνιο, καθυστερημένα και διστακτικά η Ελλάδα επεξέτεινε τα χωρικά της ύδατα, στα 12 ν.μ. μέχρι το ακρωτήριο Ταίναρο, αποκλείοντας, προς το παρόν, την προέκταση στα Κύθηρα, Αντικύθηρα, νότια Κρήτη με την Γαύδο, μέχρι το ανατολικό της άκρο. Πιθανώς προβληματίστηκε μήπως ενοχληθεί η Τουρκία, που ωστόσο δεν έχει περιλάβει στο casus belli το Λιβυκό πέλαγος και την ανατολική Μεσόγειο.

Ενίοτε η Ελληνική διπλωματία είναι «βασιλικότερη του Βασιλέως».

Ο Καθηγητής Γιάννης Βαληνάκης, διατύπωσε μια διαφορετική ερμηνεία, υποστηρίζοντας πως υπήρξε Ελληνική δέσμευση στην Γερμανία, με βάση τα Συμπεράσματα (10.β) της συνόδου κορυφής της ΕΕ της 25ης Μαρτίου 2021. Εάν έτσι εχουν τα πράγματα, τότε, είναι ακατανόητος ο αυτοπεριορισμός της Ελλάδος, έναντι οιασδήποτε σκοπιμότητάς. Η στάση του «καλού παιδιού» δεν εκτιμάται από την Γερμανία που την εκλαμβάνει μάλλον ως Ελληνική αδυναμία.

Με τον Ν.4717/28-8-2020 κυρώθηκε η μερική οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο που προς το παρόν τερματίζεται ανατολικά στον 28ο μεσημβρινό. Η πρωτότυπη οριοθεσία, είναι ίσως ότι καλλίτερο μπορούσε να επιτευχθεί, γνωρίζοντας τις ευαισθησίες της Αιγύπτου με την Τουρκία. Η μερική οριοθέτηση ΑΟΖ, με την Αίγυπτο, συμφωνεί με το διεθνές δίκαιο και διαπερνά τμήμα της περιοχής που παρανόμως και αυθαιρέτως συμφώνησε η Τουρκία με την Λιβύη.

Συμπερασματικά, η οριοθέτηση ΑΟΖ των πέντε όμορων, πλην Ιταλίας κρατών, με την Ελλάδα επηρεάζεται αν όχι εξαρτάται άμεσα ή έμμεσα από την Τουρκία.

Η διστακτική απόπειρα που έγινε το 2011 με τον Ν.4001/2011 για τον καθορισμό των απώτερων ορίων της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ, βασίστηκε σε αρχές του δικαίου της θαλάσσης περί ίσης αποστάσεως με τις γειτονικές χώρες και με πλήρη επήρεια (100%) των Ελληνικών νησιών. Η διευθέτηση αποτελεί εσωτερική νομοθετική ρύθμιση και δεν συνιστά οριοθέτηση και μάλιστα τελική κατά την UNCLOS, αλλά απλώς προκαταρκτική ενέργεια.

Η διαχρονική και διακομματική αδράνεια της Ελληνικής διπλωματίας στα Ελληνοτουρκικά, για το «πάγωμα» του Status Quo, είναι μεσοπρόθεσμα αντιπαραγωγική.

Η Τουρκία εγκαίρως αντελήφθη «διαβάζοντας» σωστά την Ελληνική τακτική και αντί να περιμένει να καταλήξουν οι μακροχρόνιες διερευνητικές ή μελλοντικές συνομιλίες, ή να συμφωνηθεί συνυποσχετικό για την Χάγη, προχώρησε μονομερώς, σε τετελεσμένα, έμπρακτης αμφισβήτησης της Ελληνικής κυριαρχίας. Παραδείγματα είναι η θεωρία των «γκρίζων ζωνών», η εξαγγελία της «γαλάζιας πατρίδας», ο σφετερισμός δυνητικής Ελληνικής ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο, το Τουρκολιβυκό σύμφωνο, οι σεισμικές έρευνες, κλπ.

Η πολιτική «αγοράς χρόνου», (με ποδοσφαιρικούς όρους «η μπάλα στην εξέδρα») εχει μάλλον εξαντλήσει τα χρονικά όριά και τις όποιες δυνατότητές της. Καιρός να προχωρήσομε. Μετά από κάθε Έλληνο-τουρκική κρίση, η Ελλάδα συνήθως διολισθαίνει σε χειρότερη θέση. Το ίδιο συνέβη και στην Κύπρο πριν από την εισβολή και κατοχή. Λειτούργησε τότε η αρχή: «Ούτε Λύση, ούτε Κρίση». Αυτό δεν βοήθησε την Κύπρο να αποφύγει την de facto διχοτόμησή το 1974, αγωνιζόμενη έκτοτε να αποφύγει και την de jure.

Εξ όλης της οικονομίας, προκύπτει, ότι η Ελλάδα θα πρέπει να επιδιώξει μια έντιμη συνεννόηση με την Τουρκία, αλλά όχι ένα ανέντιμο και καταχρηστικό συμβιβασμό μαζί της. Αν αυτό δεν καταστεί δυνατόν, τότε Ελλάδα και Τουρκία θα πρέπει να προσφύγουν σε διεθνή διαιτησία. (Χάγη, Αμβούργο).

Ίσως η σημερινή συγκυρία να προσφέρεται λόγω της:

  •  Της επικράτησης του θετικά προδιατεθειμένου ως προς την Ελλάδα και Κύπρο προέδρου Joe Biden, Jr.
  • Της επικείμενης αποχώρησης από το προσκήνιο της καγκελάριου Angela Merkel,
  • Της αναβαθμισμένης διπλωματικής θέσης της Ελλάδος στην ΕΕ, στις ΗΠΑ, και σε χώρες του Αραβικού κόλπου (πλην Κατάρ).

σε αντίστιξη με την δυσχερή θέση της Τουρκίας και του προέδρου της αντιστοίχως. Όλα αυτά ενδεχομένως διαμορφώνουν για την Ελλάδα ένα παράθυρο ευκαιρίας. Η πρώην ΥΠΕΞ κυρία Ντόρα Μπακογιάννη το αποκαλεί «…Ωρα για Επιθετική Εξωτερική Πολιτική».

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Copyright © 2019 LawAndOrder.gr

iblogo