Η θετική «πλευρά» της Έκθεσης Μπορέλ και της Συνόδου Κορυφής

Ιάσονας Αλεξάνδρου 31-03-2021 18:12
Η θετική «πλευρά» της Έκθεσης Μπορέλ και της Συνόδου Κορυφής
Το "καρότο" και το "μαστίγιο" εναντίον της Τουρκίας

Του Ιάσονα Αλεξάνδρου

Αναψηλαφώντας την έκθεση Μπορέλ, αλλά και βεβαίως τα πρακτικά της πρόσφατης Συνόδου Κορυφής, αντιλαμβάνεται κάποιος ότι πλέον και η ΕΕ, πιθανόν λόγω πιέσεων και από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, φαίνεται να υιοθετεί μια στάση «καρότου-μαστιγίου» εναντίον της Τουρκίας. Αρχικά και μόνο το γεγονός ότι η ΕΕ τηρεί στάση αναμονής σχετικά με τις προθέσεις της Τουρκίας, δηλώνει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο ότι η αξιοπιστία της, παρά τις κατά καιρούς εργώδεις προσπάθειες των Τούρκων αξιωματούχων περί του αντιθέτου, έχει πέσει στο ναδίρ.

Η αρνητική εικόνα που έχει παγιωθεί στους κύκλους της ΕΕ φαίνεται και από την περιγραφή στο βιβλίο του κατά τ’ άλλα «μειλίχιου και στο πρόσφατο παρελθόν θετικά διακείμενου» έναντι της Τουρκίας, Ύπατου Εκπροσώπου της Ένωσης Ζοζέπ Μπορέλ, με τίτλο «Η Ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική στα χρόνια του Covid-19» του.

 Η φράση που χρησιμοποίησε για να περιγράψει την αμήχανη θέση στην οποία βρέθηκε παρευρισκόμενος στην Άγκυρα, στο πλαίσιο της εξομάλυνσης της κατάστασης που είχε διαμορφωθεί μετά τις τουρκικές ενέργειες στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο  είναι χαρακτηριστική: «Προτιμώ τη γλώσσα της διπλωματίας αν και ο τόνος και οι ισχυρισμοί του Τούρκου οικοδεσπότη (εν. Τσαβούσογλου) με έκαναν να αμφιβάλλω αν αυτή (γλώσσα της διπλωματίας) ήταν αρκετή» και δείχνει άλλωστε το «πολιτισμένο» ύφος των γειτόνων μας, όταν ο συνομιλητής τους δεν ενστερνίζεται τις ίδιες απόψεις μ’ αυτούς.

Η έκθεση Μπορέλ λοιπόν, η οποία αποτέλεσε τη βάση συζήτησης της Συνόδου των Υπουργών Εξωτερικών αλλά και της πρόσφατης Συνόδου Κορυφής, παρουσιάζει αρκετά ενδιαφέροντα σημεία. Το «καρότο» που χρησιμοποιούν οι Ευρωπαίοι είναι η επέκταση της οικονομικής επιχορήγησης προς την Τουρκία για το ρόλο της στη διατήρηση μεγάλου μέρους των προσφύγων στα εδάφη της. Πιθανά είναι και τα περαιτέρω βήματα προς την πολυπόθητη για τους Τούρκους τελωνειακή ένωση χρησιμοποιώντας την φυσικά, ως «επιβράβευση» για την τήρηση νηφάλιας κι εποικοδομητικής στάσης έναντι των γειτόνων της και κυρίως της Ελλάδας και της Κύπρου. Από την άλλη πλευρά, σε περίπτωση, που η Τουρκία επιλέξει την οδό της προκλητικότητας και της σύγκρουσης, που η ίδια χάραξε το μεγαλύτερο μέρος του 2020, όπως περιγράφεται στην έκθεση, προβλέπονται κυρώσεις που θα πληγώσουν την ήδη καταρρέουσα τουρκική οικονομία. Οι κυρώσεις αυτές είναι κυρίως οικονομικής φύσεως όπως αναμενόταν, συμπεριλαμβάνοντας περιορισμούς στις επενδύσεις προς την Τουρκία από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, «μπλοκάρισμα» του τουρισμού με την έκδοση οδηγίας προς τους κατοίκους της ΕΕ για την αποφυγή της Τουρκίας ως προορισμού έως και την απαγόρευση εισαγωγών και εξαγωγών σε προϊόντα και τεχνολογίες του ενεργειακού τομέα.

Φυσικά και το τελικό κείμενο συμπερασμάτων όπως αποτυπώθηκε στη Σύνοδο Κορυφής περιέχει το «πολιτικό πλαίσιο» στο οποίο η ΕΕ προσβλέπει να ενταχθούν οι σχέσεις της με την Τουρκία με την εδραίωση της σταθερότητας στην περιοχή, παρουσιάζοντας μόνο τις θετικές προοπτικές από τις οποίες και τα δύο μέρη μπορούν να επωφεληθούν. Παρ’ όλα αυτά το γεγονός ότι στο πρακτικό της Συνόδου δεν υπάρχει λεπτομερής παρά μόνο μια γενικόλογη αναφορά στα μέτρα που επιφυλάσσεται να επιβάλλει η ΕΕ στην περίπτωση που η Τουρκική κυβέρνηση προχωρήσει εκ νέου σε μονομερείς ενέργειες, όπως σ’ αυτές που προέβη το περασμένο καλοκαίρι, δε σημαίνει ότι δεν υπάρχει πρόβλεψη γι’ αυτά. Το γενικό περίγραμμα της δέσμης των μέτρων αναφέρεται στην έκθεση Μπορέλ με την προοπτική να λειτουργήσει ως εργαλειοθήκη από την οποία θα αντληθούν κάποια ή ακόμα και όλα τα περιοριστικά μέτρα να είναι παραπάνω από πιθανή. Επομένως καλό θα ήταν η Τουρκία να μην επιχαίρει των αποφάσεων της Συνόδου Κορυφής, καθόσον εάν αυτή καταφύγει στις γνωστές μεθόδους της, το τίμημα για την οικονομία της ενδέχεται να είναι βαρύ!

Ιδιαιτέρως θετική για τις ελληνικές θέσεις μπορεί να χαρακτηριστεί και η αναφορά με λεπτομέρειες της έκθεσης Μπορέλ στις προκλητικές ενέργειες της Τουρκίας όλο το προηγούμενο χρονικό διάστημα, ξεκινώντας από τον Φεβρουάριο του 2020 όπου η τουρκική «παρότρυνση» οδήγησε στο ξέσπασμα της προσφυγικής κρίσης στα χερσαία και τα θαλάσσια σύνορα της ΕΕ.  Επιπλέον οι αναφορές στις υπερπτήσεις των τουρκικών μαχητικών πάνω από τα ελληνικά νησιά, η παρενόχληση ναυτικών ασκήσεων, η παραβίαση των δικαιωμάτων που σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της θάλασσας απολαμβάνουν τα ελληνικά νησιά και τα οποία αγνοήθηκαν στη σύναψη του τουρκολιβυκού συμφώνου, αποτελούν συγκεκριμένα παραδείγματα που καταδεικνύουν και στον πιο «αδαή» το ρόλο της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Πέραν από το τοπικό επίπεδο, η έκθεση Μπορέλ κάνει έμμεσα λόγο για τον αποσταθεροποιητικό ρόλο της Τουρκίας και σε περιφερειακό επίπεδο ιδιαιτέρως στη Συρία όπου συντηρεί τις εντάσεις και στη Λιβύη όπου αφενός προωθεί ξένους μαχητές υποδαυλίζοντας την αναταραχή,  αφετέρου υποβαθμίζει την επιχείρηση «IRINI» που σκοπό είχε ευθύς εξαρχής την επιβολή εμπάργκο όπλων προς τη σπαρασσόμενη από τον χρόνιο εμφύλιο πόλεμο Λιβύη.

Η αναφορά της έκθεσης Μπορέλ στις τουρκικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στο βόρειο Ιράκ εναντίον των μαχητών του PKK, πιθανώς να εμπεριέχει και «οσμή ήπιας παρέμβασης» από τις ΗΠΑ, αφού η διακυβέρνηση Μπάιντεν το είχε ανάγει σε υψηλής προτεραιότητας ζήτημα από την εποχή που ο νυν Πρόεδρος των ΗΠΑ ήταν Αντιπρόεδρος. Άλλωστε η παρέμβαση Μπάιντεν στη Σύνοδο Κορυφής, συμπεριελάμβανε και το μήνυμα ότι πλέον οι ΗΠΑ συμμετέχουν ενεργά ως υπερδύναμη στη διαμόρφωση του παγκόσμιου γεωπολιτικού γίγνεσθαι, εγκαταλείποντας τον απομονωτισμό και την εσωστρέφεια που είχε επιβάλλει η προηγούμενη διακυβέρνηση Τράμπ. Αυτό δυνητικά μπορεί να εκληφθεί θετικά από την ελληνική πλευρά με δεδομένες τις συνεχώς βελτιούμενες ελληνοαμερικανικές σχέσεις, οι οποίες επιβεβαιώθηκαν και από το πρόσφατο μήνυμα που απηύθυνε ο Αμερικανός Πρόεδρος στο πλαίσιο της συμπλήρωσης των διακοσίων ετών από το ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης.

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο φαίνεται λοιπόν ότι λαμβάνουν το δρόμο τους. Τα αποτελέσματα της Συνόδου Κορυφής μπορεί να μην αποτέλεσαν καταπέλτη έναντι της τουρκικής θεώρησης, όπως άλλωστε αναμενόταν λόγω της τήρησης έστω και πρόσκαιρα χαμηλών τόνων. Διαμορφώνεται όμως σταδιακά ακόμα και στη διστακτική έως σήμερα ΕΕ μια κουλτούρα απέναντι στις τουρκικές μονομερείς ενέργειες του «ως εδώ και μη παρέκει». Η Τουρκία, μπορεί ν’ απολαμβάνει προς ώρας «την προστασία» της Γερμανίας και κάποιων επιμέρους χωρών, οι οποίες για ψηφοθηρικούς και οικονομικούς λόγους αντιστέκονται στη λογική σκληρών κυρώσεων έναντι της, με αρκετά πιθανό όμως το ενδεχόμενο ν’ αλλάξουν την πολιτική τους στο μέλλον. Κι αυτό γιατί η κοινή χάραξη εξωτερικής πολιτικής ΕΕ – ΗΠΑ, που προδικάζει η ενεργότερη συμμετοχή της διακυβέρνησης Μπάιντεν, αργά ή γρήγορα θα  φέρει τους Ευρωπαίους αντιμέτωπους με υπαρξιακά διλήμματα: Ανθηρές οικονομικές σχέσεις με την Τουρκία σε βάρος της σταθερότητας και της ασφάλειας ή επίδειξη αποφασιστικότητας και αλληλεγγύης έναντι στις προκλητικές ενέργειες της Τουρκίας τόσο εναντίον δύο κρατών-μελών της όσο κι εναντίον της ίδιας της ΕΕ και των ΗΠΑ; Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα δειλά δειλά αρχίζει να αποκαλύπτεται και προφανώς δεν αρέσει στους Τούρκους, οι οποίοι βλέπουν ότι η οικονομική τους ευημερία περνάει από την εγκατάλειψη των νεοοθωμανικών τους βλέψεων, όσο κι αν για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης έσπευσαν να χαιρετίσουν με προσποιητή ικανοποίηση τις αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Copyright © 2019 LawAndOrder.gr

iblogo