Νέος Ποινικός Κώδικας: «Παράθυρο» για να γλιτώσουν τα ισόβια οι μεγαλοκαταχραστές του Δημοσίου

09 Μαρτίου 2019 - 08:49

Οι ρυθμίσεις αυτές, εφόσον ο νέος Ποινικός Κώδικας γίνει νόμος του κράτους, θα εφαρμοστούν και στις εκκρεμείς υποθέσεις.

Μεγάλες αλλαγές, που ενδέχεται να εγείρουν κύμα «ενστάσεων», επέρχονται στη ποινική νομοθεσία με το νέο Ποινικό Κώδικα που έδωσε στη δημοσιότητα το υπουργείο Δικαιοσύνης.

Μια από τις αλλαγές που προωθούνται είναι και αυτή που αφορά στο περιβόητο νόμο περί καταχραστών του Δημοσίου (1608/50), ο οποίος είχε μπει στο «στόχαστρο» της νομικής κοινότητας, ως αναχρονιστικός, και τώρα καταργείται.

Ο συγκεκριμένος νόμος και τα όσα προέβλεπε είχαν γίνει ευρέως γνωστά στη κοινή γνώμη, μετά την περίπτωση της καθαρίστριας από το Βόλο που είχε καταδικαστεί σε πολυετή κάθειρξη επειδή πλαστογράφησε το απολυτήριο της ώστε να φαίνεται ότι είναι απόφοιτος Δημοτικού για να μπορεί να εργαστεί.

Πλέον, ο περιβόητος αυτός νόμος αποτελεί «παρελθόν», όπως «παρελθόν» αποτελούν και τα ισόβια που προέβλεπε για όσους είχαν παραβιάσει τις διατάξεις του.

Ειδικότερα, σε αντικατάσταση του νόμου περί καταχραστών του '50, εισάγονται ρυθμίσεις που στέλνουν στο χρονοντούλαπο της ιστορίας την ισόβια κάθειρξη για όλα τα οικονομικά εγκλήματα. Πλέον, με τις αλλαγές προβλέπεται ότι η ανώτατη ποινή για οικονομικά εγκλήματα θα είναι τα 15 έτη ενώ αυτά θα έχουν ως «ορίζοντα» παραγραφής 20ετία. Μάλιστα, προβλέπεται πως αν οι κατηγορούμενοι αποκαταστήσουν πλήρως τη ζημία που έχουν προκαλέσει - δηλαδή αν πληρώσουν - θα έχουν ευνοϊκή ποινική μεταχείριση ή και σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να απαλλαγούν.

Μάλιστα οι ρυθμίσεις αυτές, εφόσον ο νέος Ποινικός Κώδικας γίνει νόμος του κράτους θα εφαρμοστούν και στις εκκρεμείς υποθέσεις των μεγαλοκαταχραστών του Δημοσίου, οι οποίοι βλέπουν πλέον να απομακρύνεται το ενδεχόμενο να καταδικαστούν σε ισόβια! Πρόκειται για χιλιάδες υποθέσεις που εκκρεμούν στη ποινική Δικαιοσύνη και η ζημία σε βάρος του Δημοσίου μπορεί να αποτιμάται σε εκατομμύρια ευρώ.

Με απλά λόγια δηλαδή, οι κατηγορούμενοι ως μεγαλοκαταχραστές των οποίων η δίκη δεν έχει ολοκληρωθεί, έχουν τη νομική δυνατότητα να αξιοποιήσουν τη νέα σχετική διάταξη. Δηλαδή, αν η δίκη με βάση τον 1608/50 δεν έχει ολοκληρωθεί και οι νέες διατάξεις ψηφιστούν πριν εκδοθεί απόφαση, θα εφαρμοστεί, όπως προβλέπει το Σύνταγμα, ο νέος ευνοϊκότερος νόμος. Θα υπάρξει όμως και μεταβατική διάταξη.

Αυτό σημαίνει πως οι κατηγορούμενοι ως μεγαλοκαταχραστές του Δημοσίου,  σύμφωνα με τις νέες ρυθμίσεις, αν αποκαταστήσουν τη ζημία που προκάλεσαν (αν πληρώσουν δηλαδή) «πέφτουν στα μαλακά» ή και απαλλάσσονται. Και το ερώτημα που θέτουν ήδη νομικοί είναι το εξής: Αρκεί μόνο να πληρώσει ο εμπλεκόμενος και να αποκαταστήσει τη ζημία; Η ποινική καταδίκη του για τέτοιας απαξίας αδίκημα δεν θα έπρεπε να είναι πιο βαριά;

Το ολικό «λίφτινγκ» που επήλθε στο συγκεκριμένο ισχύον νομοθετικό πλαίσιο καταλαμβάνει βέβαια και τις περιπτώσεις εκείνες όπως της καθαρίστριας από το Βόλο που δικάστηκε  και οδηγήθηκε στις φυλακές σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου 1608/50.

Ποιοι ορίζονται πλέον ως καταχραστές του Δημοσίου

Ο νέος κώδικας, ο οποίος έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, δίνει και τον ορισμό των καταχραστών του Δημοσίου. Ως τέτοιοι ορίζονται όσοι με τις παράνομες συμπεριφορές του (απιστίες, πλαστογραφίες, ψευδείς βεβαιώσεις και άλλα αδικήματα) προκαλούν ζημιά στο Δημόσιο.

Μάλιστα, κρίθηκε αναγκαίο να διευκρινιστεί ότι ως δημόσιο ορίζεται, στον νέο Ποινικό Κώδικα, το Δημόσιο, οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου. Οι συγκεκριμένες προβλέψεις δεν αφορούν φορείς ιδιωτικής νομικής φύσεως, οι οποίοι ενδεχομένως διαχειρίζονται δημόσια περιουσία ή τα πιστωτικά ιδρύματα.

Επίσης, σύμφωνα  τις νέες ρυθμίσεις του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας για τους καταχραστές του δημοσίου, προβλέπεται η διαδικασία της ποινικής διαπραγμάτευσης η οποία θα ισχύει για όλα τα κακουργήματα. Δηλαδή, ο διωκόμενος έχει δικαίωμα μέχρι και το ακροατήριο να πληρώσει, να αποκαταστήσει τη ζημία που προκάλεσε και να τύχει ευνοϊκότερης μεταχείρισης ή και να αθωωθεί σε εξαιρετικές περιπτώσεις.

Διευκρινίστηκε πάντως, πως για τους καταχραστές του δημοσίου, υπάρχει και η αυστηρή νομοθεσία για το ξέπλυμα που προβλέπει δημεύσεις και χρηματικές ποινές ανάλογες με τη ζημιά που έχουν προκαλέσει σε βάρος του δημοσίου.

Κυρίως ποινή η κοινωφελής εργασία

Ακόμη, με τις νέες ρυθμίσεις επέρχεται μια ακόμη μεγάλη αλλαγή για τα ποινικά χρονικά. Πρόκειται για την κοινωφελή εργασία η οποία για πρώτη φορά, δεν αποτελεί τρόπο έκτισης ποινής ή παρεπόμενη ποινή, αλλά θα είναι κυρίως ποινή.

Η κοινωφελής εργασία μπορεί να επιβάλλεται ως κύρια ποινή για κατηγορίες σε βαθμό πλημμελήματος και ως παρεπόμενη ποινή για κακουργηματικές κατηγορίες. Η παροχή κοινωφελούς εργασίας δεν μπορεί να έχει διάρκεια ανώτερη των επτακοσίων είκοσι ωρών ούτε να είναι κατώτερη των εκατό ωρών.

Τι απαντούν κύκλοι του υπουργείου

Όπως διευκρίνιζαν πηγές του υπουργείου Δικαιοσύνης, οι αλλαγές στο νόμο περί καταχραστών Δημοσίου επήλθαν καθώς αυτός απέτυχε παταγωδώς να αντιμετωπίσει τα φαινόμενα οικονομικής και πολιτικής διαφθοράς, προκαλώντας το κοινό περί δικαίου αίσθημα, αφού σε ελάχιστες περιπτώσεις εφαρμόστηκαν οι διατάξεις του. 

Συνολικά, όπως τόνιζαν οι ίδιες πηγές, το ισχύον θεσμικό πλαίσιο δεν ευνοούσε την αποκάλυψη των προσώπων που εμπλέκονταν στις υποθέσεις διαφθοράς ως συνεργοί και συμμέτοχοι, με αποτέλεσμα μόλις 2 -3 σημαίνοντα πολιτικά πρόσωπα να έχουν τιμωρηθεί τόσα χρόνια βάσει του νόμου περί καταχραστών και χωρίς να επιβληθούν ισόβια, παρά σε ελάχιστες περιπτώσεις. Αποτέλεσμα είναι οι δρακόντειες διατάξεις του να καταλήξουν να περιοριστούν στη στοχοποίηση πράξεων χαμηλότερης απαξίας, με χαρακτηριστικότερα παραδείγματα τις περιπτώσεις πλαστών πτυχίων καθαριστριών. 

Πλέον, με το νέο πλαίσιο αντικαθίσταται ο Ν. 1608, και μεταξύ άλλων, αυστηροποιείται το οικονομικό όριο που αφορά τη βασικά απειλούμενη ποινή από τις 150.000 στις 120.000 ευρώ.

Παράλληλα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, μέσα από τη συνδυαστική εφαρμογή των διατάξεων των σχεδίων νέου ποινικού κώδικα και νέου κώδικα ποινικής δικονομίας προβλέπονται τα εργαλεία προκειμένου όχι μόνο να τιμωρηθεί ο δράστης, αλλά και να συνεργαστεί ώστε να αποκαλύψει συνενόχους και να επιστρέψει έγκαιρα τα ποσά που αφορούσε η εγκληματική πράξη (ποινική συνδιαλλαγή, ποινικός συμβιβασμός, μέτρα επιείκειας).

Να επιστρέψουν δηλαδή «τα κλεμμένα» στο Ελληνικό Δημόσιο, κάτι το οποίο σε ελάχιστες περιπτώσεις έχει καταστεί εφικτό με το παλαιότερο νομοθετικό πλαίσιο. Πέραν αυτών, όμως ανέφεραν κύκλοι του υπουργείου Δικαιοσύνης, με το νέο νόμο εκσυγχρονίζονται οι θεσμοί της δήμευσης και της αναπληρωματικής δήμευσης ή της αντικατάστασής της με χρηματική ποινή προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η περιουσία που έχασε το δημόσιο θα επιστραφεί πλήρως και σε κάθε περίπτωση.

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ