Έρχεται ο Ευρωπαίος εισαγγελέας

10 Φεβρουαρίου 2019 - 12:29

Ασφυκτικός πανευρωπαϊκός έλεγχος από «αδιάφθορους» για τα χαμένα 50 δισ. της διασυνοριακής απάτης

«Ομοσπονδιακές δομές» λαμβάνει πλέον η απονομή της Δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς το αργότερο σε 23 μήνες θα τεθεί σε πλήρη λειτουργία ο θεσμός της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, με έδρα το Λουξεμβούργο. Η Ελλάδα, μια από της χώρες της ΕΕ που συμφώνησε εξαρχής με τη σύσταση του θεσμού του Ευρωπαίου Εισαγγελέα, θα συμμετέχει μέχρι τα τέλη του 2020 στο στρατηγικό και επιχειρησιακό κομμάτι της νεοσύστατης υπηρεσίας. Και αυτό, καθώς θα διαθέτει το δικό της Ευρωπαίο εισαγγελικό λειτουργό, ο οποίος εκτός από «εθνικές» αποκτά και «ευρωπαϊκές» αρμοδιότητες.

Ήδη, το υπουργείο Δικαιοσύνης έχει καταθέσει στη Βουλή νομοσχέδιο που θεσπίζει τον Έλληνα Ευρωπαίο εισαγγελέα, ο οποίος θα αποτελεί μέρος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας η οποία θα είναι πλήρως ανεξάρτητη από τα κράτη - μέλη. Η ανεξαρτησία της θωρακίζεται από τις Συνθήκες της ΕΕ και όχι από τα εθνικά δίκαια και Συντάγματα των κρατών - μελών.

Η ανάγκη για τη σύσταση του Ευρωπαίου Εισαγγελέα, προέκυψε μετά τη διαπίστωση ότι κάθε χρόνο τα κράτη - μέλη, χάνουν έσοδα από τον ΦΠΑ τουλάχιστον 50 δισ. ευρώ. Αιτία είναι η διασυνοριακή απάτη την οποία τα εθνικά δικαστήρια αδυνατούν σε πολλές περιπτώσεις να ελέγξουν. Από την πλευρά τους οι υφιστάμενοι οργανισμοί της ΕΕ όπως η OLAF και η Eurojust δεν έχουν τη δυνατότητα να κινούν ποινικές έρευνες και να ασκούν διώξεις στα κράτη - μέλη. Έτσι, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία συστήνεται για να καλύψει το κενό αυτό και να υπερβεί τις αδυναμίες των κρατών - μελών να πατάξουν αδικήματα που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ.

Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τη σχετική απόφαση του συμβουλίου της ΕΕ, αποστολή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας θα είναι η αντιμετώπιση της απάτης σε βάρος του προϋπολογισμού της ΕΕ. Ο νεοσύστατος θεσμός, που αναμένει την ημερομηνία ανάληψη των καθηκόντων του, θα έχει την εξουσία να διεξάγει έρευνες και να ασκεί διώξεις για εγκλήματα που πλήττουν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ.

Η αποστολή

Ειδικότερα, θα μπορεί να διεξάγει διασυνοριακές έρευνες για υπόθεσης απάτης που αφορούν κονδύλια της ΕΕ άνω των 10.000 ευρώ ή για υποθέσεις διασυνοριακής απάτης στον τομέα του ΦΠΑ που αφορούν ζημιά άνω των 10 εκατ. ευρώ. Για την πάταξη των εγκλημάτων αυτών η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα συνεργάζεται με τις εθνικές αρχές επιβολής του νόμου αλλά και με την Eurojust, την Europol και την OLAF.

Σύμφωνα με τον κανονισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα είναι οργανωμένη σε δυο επίπεδα. Το πρώτο θα είναι το στρατηγικό επίπεδο, το οποίο θα διαθέτει: Έναν Ευρωπαίο Γενικό Εισαγγελέα αρμόδιο για τη διαχείριση και οργάνωση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και ένα συλλογικό όργανο εισαγγελέων το οποίο θα λαμβάνει αποφάσεις για στρατηγικά θέμα.

Το δεύτερο επίπεδο είναι το επιχειρησιακό και αυτό θα διαθέτει Ευρωπαίους εντεταλμένους εισαγγελείς αρμόδιους για τη διενέργεια ποινικών ερευνών και την άσκηση διώξεων αλλά και μόνιμα τμήματα που θα παρακολουθούν και θα καθοδηγούν τις έρευνες και τις επιχειρησιακές αποφάσεις.

Ο κανονισμός του Συμβουλίου, διασφαλίζει ότι ο ύποπτος έχει όλα τα δικαιώματα που του παρέχει η νομοθεσία της ΕΕ και ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα δικαιώματα αυτά παρατίθενται ρητά και περιλαμβάνουν τα εξής:

- Το δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση,

- Το δικαίωμα ενημέρωσης και πρόσβασης στο υλικό της δικογραφίας,

- Το δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο και επικοινωνίας με τρίτα πρόσωπα και ενημέρωσής τους σε περίπτωση κράτησης,

- Το δικαίωμα σιωπής και σεβασμού του τεκμηρίου αθωότητας,

- Το δικαίωμα στο ευεργέτημα της πενίας και

- Το δικαίωμα προσκόμισης αποδεικτικών στοιχείων, ορισμού εμπειρογνωμόνων και εξέτασης μαρτύρων.

Το ιστορικό

Η Κομισιόν είχε προτείνει τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας το 2013. Για να εγκριθεί, ωστόσο, μια τέτοια πρόταση απαιτούνταν η έγκρισή της από τα δυο νομοθετικά όργανα της ΕΕ, δηλαδή το Συμβούλιο (αρμόδιοι υπουργοί των κρατών - μελών) και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Ωστόσο, έπειτα από διαπραγματεύσεις που διήρκεσαν πάνω από τρία χρόνια το Συμβούλιο δεν κατάφερε να καταλήξει σε ομόφωνη απόφαση για τη σύσταση του Ευρωπαίου Εισαγγελία. Την απουσία ομοφωνίας κατέγραψε το Συμβούλιο της ΕΕ τον Φεβρουάριο του 2017 και την επιβεβαίωσε και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (δηλαδή οι αρχηγοί των κρατών -μελών). Για αυτού του είδους τις περιπτώσεις οι συνθήκες της ΕΕ προβλέπουν ότι ομάδα αποτελούμενη από τουλάχιστον εννέα κράτη - μέλη μπορεί να προχωρήσει με τη λεγόμενη ενισχυμένη συνεργασία. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να παρακαμφθεί ο κανόνας της ομοφωνίας και τα τουλάχιστον εννέα πρόθυμα κράτη να προχωρήσουν σε περαιτέρω συνεργασία.

Έτσι, τον Απρίλιο του 2017 κινήθηκε η διαδικασία ενισχυμένης συνεργασίας και τον Ιούνιο του ίδιου έτους τα πρόθυμα κράτη μέλη κατέληξαν σε οριστική συμφωνία για τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έδωσε την έγκριση του και ο κανονισμός για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία άρχισε να ισχύει στις 20 Νοεμβρίου του 2017.

Σύμφωνα με την απόφαση της ΕΕ, οι Ευρωπαίοι Εντεταλμένοι εισαγγελείς θα μπορούν να ασκούν τα καθήκοντά τους και ως εθνικοί εισαγγελείς έχοντας έτσι διττό ρόλο. Ωστόσο, όταν ενεργούν κατόπιν εντολείς της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας θα είναι πλήρως ανεξάρτητοι από τις εθνικές εισαγγελικές αρχές στις οποίες υπάγονται.

Η ίδρυση, τέλος, της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στηρίζεται στο άρθρο 86 της Συνθήκης για την Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) και συστήθηκε από είκοσι κράτη-μέλη, τα οποία είναι: Αυστρία, Βέλγιο, Βουλγαρία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Εσθονία, Ιταλία, Ισπανία, Κροατία, Κύπρος, Λετονία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβακία, Σλοβενία, Τσεχία, Φινλανδία). Η έδρα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας θα είναι στο Λουξεμβούργο.

Πως θα συμμετέχει η Ελλάδα

Στο νομοσχέδιο που κατέθεσε πρόσφατα στη Βουλή το υπουργείο Δικαιοσύνης, ορίζεται ρητά η διαδικασία επιλογής και τα προσόντα του Έλληνα Ευρωπαίου Εισαγγελέα, με αρμοδιότητα την καταπολέμηση των αδικημάτων που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ, σύμφωνα με τυχόν εντολές που έχουν λάβει από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Επίσης, η θέση του Έλληνα Ευρωπαίου Εισαγγελέα υπέχει ρόλο συνδέσμου επικοινωνίας και διαύλου πληροφοριών μεταξύ των μόνιμων τμημάτων, των Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων και του ελληνικού κράτους.

Η επιλογή των τριών υποψηφίων για τη θέση του Έλληνα Ευρωπαίου Εισαγγελέα θα πραγματοποιείται, μετά από εισήγηση της εισαγγελέως του Αρείου Πάγου, από το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο Πολιτικής και Ποινικής Δικαιοσύνης. Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου, όσον αφορά τους τρεις υποψηφίους θα διαβιβάζεται στη συνέχεια μέσω του υπουργείου Δικαιοσύνης στο Συμβούλιο της ΕΕ, προκειμένου να ακολουθήσει κατά το άρθρο 16 του Κανονισμού η επιλογή και ο διορισμός του Έλληνα Ευρωπαίου Εισαγγελέα.

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ